ravago

Dvorci, zaboravljena lepota Vojvodine

Dvorci, zaboravljena lepota Vojvodine

Najveći neimari dvoraca u Vojvodini bile su porodice Dunđerski, Lukač i Stratimirović.

Od davno nestalog Panonskog mora srpskoj žitnici, Vojvodini, ostala je najplodnija zemlja u Evropi. Ostale su i močvare, a pre dva veka, problem podzemnih voda rešen je izgradnjom kanala. U to doba u Vojvodinu se doseljavaju Nemci, Mađari, Slovaci, Jevreji, to je vreme kada snaže građanske porodice. Među njima je bilo bogatog i uglednog sveta, grofovskih i baronskih porodica koji su gradili i kupovali dvorce, letnjikovce i zamkove.

Često su posede sticali poklonima carskog bečkog dvora za vojne zasluge, ali i nasledstvom i mirazom. Najveći neimari dvoraca u Vojvodini bile su porodice Dunđerski, Lukač i Stratimirović.

Danas, samo mali broj ovih zdanja pleni pažnju posetilaca lepotom arhitekture, enterijera, nameštaja, ali i parkovima koji ih okružuju. Neki dvorci su pretvoreni u izložbene prostore, drugi u turističke objekte ili zgrade sa specijalnom namenom. U hotele i mesta za uživanje pretvorena su tri dvorca: Fantast, dvorac u Ečkoj i u Kulpinu.

U Ečkoj, nadomak grada Zrenjanina, nalazi se dvorac okružen prelepim parkom sa stoletnim stablima. Izgrađen je za veleposednika grofa Lazara Lukača krajem 18. veka, a priča se da su najvažniji gosti u ovom zdanju u kome je svirao Franc List, bili car Franja Josif i grof Esterhazi. Danas je to hotel „Kaštel“ u čijoj blizini se nalazi umetnička kolonija sa više od 2500 umetničkih dela. Dvorac porodice Stratimirović u Kulpinu, jednom od najstarijih naselja u južnoj Bačkoj, pretvoren je je u Poljoprivredni muzej starih mašina i alatki u Vojvodini. U parku se nalazi najveća kolonija bršljana u ovom delu Evrope.

Najlepši dvorac Vojvodine, nadomak grada Bečeja, građen je od 1919. do 1923. godine po želji i iz inata Bogdana Dunđerskog, veleposednika, vlasnika ergele sa 1.400 konja, poslanika u mađarskom parlamentu. Bogatom Dunđerskom, iako je bio prijatelj kralja Aleksandra, ipak je posle Prvog svetskog rata, agrarnom reformom, oduzet veliki deo zemlje. Pomalo uvređen, da bi pokazao da nije finansijski propao, sagradio je dvorac.

Dok jedni kažu da je dvorac sazidan iz inata, drugi smatraju da je sve to zbog tajne ljubavi prema Mari, ženi nadzornika imanja, u koju je bio zaljubljen.

Razloge postojanja ovog dvorca možemo samo da nagađamo, ali je činjenica da je svetu na uživanje ostao pravi kraljevski ambijent. Prelepo belo zdanje ima toranj i četiri kule u stilu neogotike, a glavni ulaz i svečana sala su u stilu neoklasicizma. U blizini dvorca je Mala kapela, u neovizantijskom stilu koju je oslikao velikan srpskog slikarstva Uroš Predić.

Dvorac koji je bio luksuzno namešten i ukrašen, renoviran je u luksuzni hotel nazvan „Fantast“, po vlasnikovom pastuvu, nenadmašnom trkaču na hipodromima širom Evrope. Iz vremena nastanka dvorca je i bazen olimpijskih razmera, napravljeni su teniski tereni i staze za šetnju koje se nalaze u prostranom parku francusko-engleskog tipa.

Dvorac Dunđerski – deo istorije Vojvodine

U srcu vojvođanske ravnice, nedaleko od Bečeja, nalazi se veliko imanje, koje je nekada pripadalo porodici Dunđerski i na kome je izgrađen velelepni Dvorac „Fantast“. Nekada dom jedne od najimućnijih porodica s kraja 19. i početka 20. veka, a danas turistička atrakcija, kompleks obuhvata Dvorac, kapelu, mali kaštel, ergelu i park s jezerom.

Porodica Dunđerski potiče iz Hercegovine, a krajem 17. veka doseljava se na područje Vojvodine, odnosno u okolinu Subotice. Prezime je nastalo od reči Dunđer, koja označava zanatlije - zidara ili tesara, ali dolaskom u Vojvodinu postaju zemljoposednici. Začetnik velikog porodičnog imetka je Avram Dunđerski, zajedno sa sinom Gedeonom. Oni su imali nešto nasleđene zemlje, a zatim su u Srbobranu kupili dve hiljade jutara i na taj način stvorili veliko imanje. Vremenom se porodica širi, a Gedeonu se rađaju sinovi Aleksandar, Lazar i Novak. Lazar Dunđerski je bio najuspešniji i proširuje porodični posed, dokupljujući nove površine obradivog zemljišta i gradeći kuće i poljoprivredna dobra. Tako kupuje imanje u Kulpinu, gde se danas nalazi Muzej starih poljoprivrednih mašina, kao i u Kamendinu. Kao već imućni zemljoposednici, Dunđerski grade vile i zamkove u Čelarevu, Hajdučici i u Sokolcu, kod Novog Bečeja. Dunđerski su dali doprinos privrednom razvoju Vojvodine izgradnjom pivare u Zrenjaninu, kao i Čelarevu, gde su posedovali i fabriku tepiha i tekstila.

Bogdan Dunđerski, vlasnik Dvorca „Fantast“, rođen je u Srbobranu 1862. godine, a studirao je ekonomiju i poljoprivredu u Beču. Nakon povratka sa studija nasleđuje od oca Aleksandra 2.600 jutara zemlje, na teritoriji Srbobrana i Starog Bečeja. Tokom gradnje Dvorca „Fantast“ od 1919. do 1923. godine, bio je član parlamenta u Budimpešti. To je predstavljalo problem, jer iako je on političku poziciju koristio za zalaganje za siromašne, njihova prava i obrazovanje dece, ondašnje vlasti na to nisu gledale blagonaklono. Zbog toga je kažnjen oduzimanjem zemljišta. Kad je umro 1943. godine, ostalo mu je 65 hektara zemlje, odnosno okolina Dvorca Dunđerski kod Bečeja.

Bogdan Dunđerski i poznati slikar Uroš Predić bili su veliki prijatelji, a pisma koja je razmenjivali, sačuvana su u Muzeju Matice srpske u Novom Sadu. Bogdan je sahranjen u kapeli posvećenoj Svetom Đorđu, koja se nalazi u okviru kopleksa Dvorca i izgrađena je u neovizantijskom slilu. Želja Bogdanova je bila da Predić oslika ikonostas u crkvi, što je on i učinio, ali je u međuvremenu ukradeno pet ikona tako da posetioci ne mogu da ih vide. Kako se Bogdan Dunđerski nije ženio imanje je zaveštao Matici srpskoj. Porodica Dunđerski je bila poznata po ktitorstvu i ulagali su u kulturu, a osnivači su Srpskog narodnog pozorišta u Novom Sadu.

Dvorac „Fantast“ je poznat po tornju i četiri kule, koji su izgrađeni u stilu neogotike, što mu daje bajkovit izgled. Okružuje ga park, koji je uređen po uzoru na engleske i francuske parkove. U okviru kompleksa je i ergela, koja se prostire na polovini imanja, a sadrži četiri konjušnice i stazu za treninge galopera. U Dvorcu se nalaze dve svečane sale i restoran, gde se često održavaju proslave i svadbe. U restoranu se služe vojvođanski specijaliteti i vina sa Bisernog ostrva, čuveni „Krokan“ i „Tinska perla“.

Biljana Blanuša

(glassrbije)

Poslednja izmena
Vojvodina Agrar
Poljoprivrednik
NS tim
Savet za stampu
Agrobrand
Poljoprivreda info