delta

Rak korena posledica nepoštovanja pomotehnike

Rak korena posledica  nepoštovanja pomotehnike

Patogen A. tumefaciens je tipičan parazit rana, odnosno najčešće prodire u biljku kroz povrede.

Podizanje novih zasada, jabučastog, koštičavog, jagodastog i jezgrastog voća koje se odvija poslednjih godina na teritoriji cele Srbije, pored dobrobiti u osvežavanju sortimenta i intenziviranju tehnologije proizvodnje, nažalost vrlo često se odvija u uslovima nepridržavanja osnovnih pomotehničkih mera. Kao posledicu toga imamo sve značajnije prisustvo i štete od  Agrobacterium tumefaciens, fitopatogene bakterije, prouzrokovača raka korena i korenovog vrata.Kako se voćari polako pripremaju za jesenju sadnju novih zasada, to smo smatrali za potrebnim da ih upozorimo na pravila dobre poljoprivredne prakse u izboru zemljišta, sadnog materijala, alata i oruđa i …

Patogen A. tumefaciens je tipičan parazit rana, odnosno najčešće prodire u biljku kroz povrede nastale kao posledica izmrzavanja, agrotehničkih, odnosno pomotehničkih mera, transporta, kalemljenja, orezivanja, gradobiti, ishrane insekata…

Bakterija se održava dugo u zaraženom zemljištu bez prisustva domaćina i može se preneti na susedne parcele mehanizacijom na kojoj se nalaze ostaci zemlje. Period od ostvarenja zaraze do uočavanja prvih simptoma može trajati od 5 dana pa do nekoliko nedelja, u zavisnosti od brojnih faktora (biljna vrsta, fenofaza razvoja, mera nege...).

Tumorske tvorevine se brže pojavljuju i razvijaju na mlađim biljkama u intenzivnom porastu. Infekcija nastala kasno, tokom jeseni, neprimetna je do naredne sezone.

Širenje na nova područja i veću udaljenost ostvaruje se zaraženim sadnim materijalom (zaražen tokom kalemljenja ili od zaraženih matičnih biljaka), zatim zaraženim alatom za kalemljenje, ili preko korena ako su sadnice utrapljene u zaraženi supstrat koji je često piljevina (šumska ili voćna) koja potiče od zaraženih stabala. S druge strane, zdrave sadnice mogu biti zaražene sadnjom u kontaminirano zemljište, kada bakterija prodire kroz povrede na korenu nastale prilikom vađenja sadnica, transporta i sadnje. Kasnije povrede nastale ishranom larvi insekata, glodara, mehaničkom obradom zemljišta, negom zasada, ili usled niskih temperatura tokom zime, takođe predstavljaju ulazna vrata za ostvarenje infekcije.

Po ostvarenju infekcije bakterijom Agrobacterium tumefaciens dolazi do pojačanog umnožavanja biljnih ćelija (hiperplazija), stvaranja izraslina i tumora. Pored ovog, osnovnog simptoma, kao posledica napada bakterije može doći do tzv. kosmatosti korena, odnosno nekontrolisanog razvoja adventivnih korenova. Tokom razvoja bolesti dolazi do razmene genetskog materijala između bakterije i biljne ćelije, odnosno genetske transformacije biljne ćelije i pojačanog stvaranja hormona što za posledica ima nenormalno umnožavanje i porast biljnih ćelija te stvaranja tumora.

Tumori, kao najprepoznatljiviji simptom se najčešće uočavaju na korenu i korenovom vratu, tj. na prelazu između korena i debla, pri površini zemljišta. Bolest se ređe uočava na nadzemnim biljnim delovima, deblu i granama. Izrasline mogu biti različite veličine i oblika.

Na početku, teško ih je uočiti i razlikovati od grumena zemlje pričvršćenih za žile. Međutim, detaljnim pregledom ili spiranjem supstrata sa korena uočavaju se izrasline svetlo smeđe boje i nepravilnog oblika, veličine lešnika ili oraha. U početnim fazama razvoja tkivo tumora je mekano i glatke površine. Kasnije narasta, postaje naborano, grubo i odrvenjeno. Dobija tamno mrku boju i raspada se, oslobađajući inokulum za nove infekcije.

S obzirom na to da je proces genetske transformacije, koju obavlja bakterija nad biljnom ćelijom, nepovratan, ne postoje mere kojima se bolest može lečiti nakon ostvarene zaraze i ispoljavanja simptoma, te zaražene biljke, sa simptomima bakterioznog raka, zaostajanja u porastu i opšteg slabljenja, potrebno je što pre i sa što manje kontakta sa okolinom, ukloniti i spaliti. Iskustvo govori da je procenat prirodnih infekcija ipak mali i da daleko najveći rizik predstavlja zaražen sadni materijal.

U cilju zaštite, najbolja rešenja predstavljaju kombinaciju različitih metoda i mera sprečavanja nastanka infekcije ili izbegavanja parazita, kao što su:
-       Sprovođenje strogih mera kontrole zdravstvenog stanja podloge i matičnih biljaka sa kojih se uzimaju plemke.
-       Proizvodnja zdravog sadnog materijala voća i vinove loze, odnosno uzgoj na zemljštima na kojima nisu gajene biljke domaćini bakterije, te izvođenje dezinfekcije zemljišta, ruku i pribora za kalemljenje,
-       Poštovanje višegodišnjeg plodoreda.  
-       Vađenje i uništavanje zaraženih sadnica
-       Zalivanje zemljišta nakon vađenja zaraženih biljaka rastvorom (0,2 % tj. 200 ml u 100 l vode) preparata Talocuper ili FitoFert Amino Cooper 8.
-       Sadnja samo deklarisanog, sertifikovanog sadnog materijala
-       Za sadnju birati parcele gde nije bilo pojave bakterioznog raka, a ako je registrovan, najmanje 10 godina ne koristiti to zemljište za sadnju. Gajenje žitarica nekoliko godina pre sadnje može doprineti smanjenju inokuluma i pročišćenju zemljišta.
-       Birati ocedno zemljište i parcele koje nisu izložene ekstremno niskim temperaturama tokom zime.
-       Biljke saditi u dobro pripremljeno zemljište, uz što manje manipulacije i mehaničkog oštećivanja korena
-       Pre sadnje utvrditi brojnost zemljišnih štetočina i preduzeti mere za kontrolu njihove populacije kako bi se mogućnost povređivanja podzemnih organa svela na najmanju meru. Ovo se naročito mora raditi u prvim godinama od zasnivanja zasada kada su biljke i najosetljivije. Mogu se koristiti zemljišni insekticidi kao Force 0,5 G (150 – 250 g/100 m2) ili Force 1,5 G (80 – 100 g/m2), unošenjem granula ili zalivanjem rastvorom (5% tj. 0,5 l na 100 l vode) bioinsekticida Naturalis Biogard.
Što se tiče hemisjke zaštite, potapanje korena pre sadnje u rastvor baktericida ne obezbeđuje potpunu zaštitu ali znatno smanjuje opasnost od širenja zaraze. Pre sadnje se može obaviti dezinfekcija korena sa 0,3% rastvorom (30 g/10 l vode) preparata na bazi bakarhidroksida – Funguran OH, Fungohem SC, Cuprablau Z Ultra, ili u 0,2 % rastvor FitoFert Amino Cooper 8 ili Talocuper ili u 1% rastvor (100 g/10 l vode) preparata na bazi bakaroksihlorida – Bakarni oksihlorid-50. U nekim zemljama dezinfekcija se vrši biopreparatima, a kao najefikasniji su se pokazali preparati na bazi Agrobacterium radiobacter tip K84 i K1026.

Izvor:Agrosvet
 

Poslednja izmena
Vojvodina Agrar
Poljoprivrednik
NS tim
Savet za stampu
Poljoprivreda info
Poljosfera